wtorek, 19 września 2017

Nowa pozycja o strażakach

2 maja tego roku kończąc post "Wielki pożar w Jeziornie - 1917" napisałem, że o skolimowskiej straży pożarnej będzie można przeczytać w przygotowywanej do druku publikacji.
I jest. Wczoraj wyszła z drukarni. Format 20,5x17,5 cm, twarda oprawa, środek kreda, kolor, 64 strony.

wtorek, 12 września 2017

Nie warto łamać drzewek - 1934

"Nowiny Codzienne" w czwartek 15 listopada 1934 r. donosiły:

Władysław Wagner ([zamieszkały przy ulicy] Stalowa 41) został skazany na 25 zł grzywny za złamanie drzewka przy ul. Zygmuntowskiej, oraz na 20 zł odszkodowania na rzecz wydziału ogrodniczego zarządu miejskiego.


Ulica Zygmuntowska w Warszawie lat trzydziestych to odcinek od mostu do ulicy Targowej. Nazwa została zmieniona 22 lipca 1949 r. na aleję generała Karola Świerczewskiego.

Warto dodać, że kara wynosząca 45 złotych, była wysoka. W II Rzeczypospolitej za naprawdę solidną pensję uważano pobory rzędu 250 złotych. W stolicy robotnicza pensja sięgała 160 złotych.

wtorek, 5 września 2017

Operacja Antypolska NKWD

Zapewne większość nie wie czym był rok 1937 dla Polaków zamieszkujących tereny Związku Socjalistycznych Republik Sowieckich. A był on rokiem tragicznym. 

W wyniku rozkazu Ludowego Komisarza Spraw Wewnętrznych ZSRS Nikołaja Jeżowa nr 00485 z 11 sierpnia 1937 r. rozpoczęła się tzw. operacja polska NKWD ("Operacja Antypolska" - określenie Tomasza Sommera).

Pierwsza strona kopii rozkazu nr 00485
 otrzymanej przez oddział NKWD w Charkowie.
Za: pl.wikipedia.org

W jej wyniku w latach 1937-1938 zamordowano ponad 110 000 Polaków (obywateli ZSRS), około 30 000 skazano na pobyt w łagrach. Przeprowadzono także masową deportację Polaków w głąb terytorium Związku Sowieckiego. Liczy się, że deportowano ponad 100 000 Polaków. Akcja objęła wszystkich Polaków, bez względu na przynależność klasowo-społeczną, decydowała narodowość. Wśród zamordowanych i deportowanych byli: mieszkańcy dawnego terytorium Rzeczypospolitej, którzy się znaleźli na wschód od granicy ustalonej w 1921 r.; członkowie Polskiej Organizacji Wojskowej, nawet ci którzy przeszli na stronę Sowietów; znajdujący się jeszcze na terytorium ZSRS jeńcy z wojny 1920 r.; imigranci z Polski; uchodźcy polityczni (głównie z Komunistycznej Partii Polski); członkowie partii lewicowych (np. Polskiej Partii Socjalistycznej); działacze mniejszości polskiej oraz ich rodziny. Majątki skazanych rekwirowano. Eksterminacja objęła także polskie duchowieństwo.

Pluton egzekucyjny NKWD. Zdjęcie ze strony rp.pl

Akcja miała miejsce w latach "Wielkiego terroru" (1936-1938) w której ofiarą padło około 8 milionów obywateli ZSRS.

wtorek, 29 sierpnia 2017

Zbrodnia w Cieciszewie - 1937 r.

   Dochodzi północ. Kończy się właśnie piątek 15 października 1937 r. Do domu we wsi Cieciszew wraca z warty gminnej 19-letni Władysław Kwiatkowski. Podchodząc do gospodarstwa zaintrygowało go, że mimo tak późnej pory drzwi do domu są szeroko otwarte. Z niepokojem wszedł do izby i zamarł ze zgrozy. Na podłodze leżało zmasakrowane ciało ojca Wojciecha Kwiatkowskiego (63 lata) a na pobliskim łóżku ciało matki Rozalii (60 lat) i ich 14-letniej wnuczki - Jadwigi Maćkowiak.
   Wezwano policję, która zjawiła się rano 16 października. Wstępne dochodzenie ustaliło, że panujący w domu porządek pozwala przypuszczać, że zbrodnia nie została dokonana na tle rabunkowym. Ustalono także, że Wojciech Kwiatkowski został zamordowany uderzeniem siekiery w głowę w momencie gdy otwierał drzwi. Następnie zbrodniarze weszli do izby i zamordowali leżące w łóżku Rozalię Kwiatkowską i Jadwigę Maćkowiak. Na koniec zbrodniarze przeciągnęli ciało Kwiatkowskiego i ułożyli je obok łóżka i opuścili dom.


 Do sprawy najwięcej wniosły zeznania Władysława Kwiatkowskiego, syna zamordowanego.
   Okazało się, że prawie od pół roku trwał konflikt pomiędzy Kwiatkowskimi a ich zięciem Władysławem Rogalą (28 lat) i wnukiem Józefem Kwiatkowskim (25 lat) na tle majątkowym. Chodziło o przepisanie 18 morgowego gospodarstwa na rzecz wnuka, na co nie chcieli się zgodzić staruszkowie. Kilka dni wcześniej, około 10 października, do dziadków Kwiatkowskich przyjechał wnuk Józef Kwiatkowski. W trakcie wizyty doszło do kolejnej sprzeczki między nim a Wojciechem Kwiatkowskim. Józef rzucił się na dziadka z nożem i próbował poderżnąć mu gardło. Żeby nie interwencja babki Rozalii mogło dojść do tragedii. Rogala z młodym Kwiatkowskim  niejednokrotnie grozili staruszkom zemstą.
   Wydano nakaz aresztowania Władysława Rogali - mieszkańca wsi Wierzbówka (powiat grójecki) oraz Józefa Kwiatkowskiego - mieszkańca wsi Opacz. Już wieczorem tego samego dnia - 16 października - obaj zostali zatrzymani.

   Dalsze dzieje sprawy nie są mi znane...

wykorzystano zdjęcie ze strony konstancinjeziorna.blox.pl

wtorek, 22 sierpnia 2017

150 lat Polskiego Towarzystwa Gimnastycznego "Sokół"

Pierwsze sokolskie gniazdo powstało w 1862 r. w Pradze. Założycielami jego byli Miroslav Tyrš i Jindřich Fügner. W ciągu następnych kilku lat zaczęły powstawać nowe gniazda "Sokoła" w monarchii austro-węgierskiej, w: Słowenii (1863), Polsce (1867), Chorwacji, Ukrainie (1894), Słowacji (1905). "Sokół" propagował tężyznę fizyczną, zdrowy tryb życia, uprawianie sportów i wartości patriotyczne. Zawołaniem Towarzystwa było hasło "W zdrowym ciele zdrowy duch". 

Sztandar lwowskiego "Sokoła", 1903 r.
Zdjęcie ze strony polona.pl

Pierwsze gniazdo Towarzystwa Gimnastycznego " Sokół" na ziemiach polskich powstało 7 lutego 1867 r. we Lwowie. Pierwszymi działaczami sokolimi byli: Klemens Żukotyński, Ludwik Goltental, Jan Żaplachta-Zapałowicz, Józef Milleret, Jan Dobrzański, Antoni Durski, Żegota Krówczyński, Władysław Janikowski.


Gmach lwowskiego "Sokoła", 1892 r.
Zdjęcie ze strony sokolsanok.pl

Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół” we Lwowie (zwane z racji pierwszeństwa „Sokołem Macierzą”) przez następne lata działało jako jedyne na ziemiach polskich. Kolejne sokole gniazda powstawały w Galicji, ponieważ w tym zaborze Polacy posiadali największą swobodę działania. Jako pierwsze poza Lwowem, zawiązały się w 1884 r. gniazda w Tarnowie i Stanisławowie, następnie w 1885 r. w Przemyślu, Krakowie, Kołomyi i Tarnopolu. W 1892 r. liczba sokolich gniazd w zaborze austriackim wynosiła 46. Dwadzieścia lat później było ich 581, zrzeszających 48 tysięcy członków. 


Boisko lwowskiego "Sokoła" w budowie, 1902 r.
Zdjęcie ze strony historiasportu.eu


wtorek, 15 sierpnia 2017

Zapomniany pomnik w Jeziornie

W "Kurierze Warszawskim" z 1937 r. znalazłem interesującą informację dotyczącą Mirkowskiej Fabryki Papieru. 


Jeziorna. 
Dla upamiętnienia zwycięstwa w r. 1920 


Z inicjatywy pracowników mirkowskiej fabryki papieru wzniesiono krzyż-pomnik dla upamiętnienia rocznicy zwycięstwa oręża polskiego w r. 1920. Powstał specjalny komitet pod przewodnictwem robotnika Wiktora Janika, który ze składek i własną pracą wzniósł na obszarze mirkowskiej fabryki papieru krzyż-pomnik. Krzyż-pomnik 12 mtr. [metrów] wysokości stanął na specjalnym wzniesieniu, otoczony jest kwietnikiem i 8 zniczami. W obecności władz państwowych, organizacji społecznych i tłumów mieszkańców Jeziorny i okolic odbyło się uroczyste poświecenie krzyża-pomnika przez ks. kanonika Kozłowskiego. Następnie ks. Kozłowski wygłosił okolicznościowe przemówienie, podkreślając znaczenie dzisiejszej uroczystości. W godzinach popołudniowych odbył się na polanie obchód 17-ej rocznicy zwycięstwa.

Czy ktoś ma zdjęcie tego krzyża?

wtorek, 8 sierpnia 2017

Wojciech Betley - 150 rocznica urodzin

Wojciech Betley urodził się Warszawie w 1867 r. Zmarł w Krakowie ok. 1920 r. Studiował w Warszawskiej Szkole Rysunkowej u Wojciecha Gersona (1889 - 1890), następnie w Szkole Sztuk Pięknych w Krakowie u Władysława Łuszczkiewicza i Józefa Unierzyskiego (1890-1893). Kontynuował studia w Monachium u Karla Rauppa. Swoje prace wystawiał w Towarzystwach Sztuk Pięknych w Warszawie i Krakowie, a także w Salonie Krywulta i Salonie Kulikowskiego. 
Dom nocą
Ruiny zamku w Ciechanowie 
Będzin. Zamek i synagoga
Ruiny zamku w Chęcinach 
Ruiny zamku w Bochotnicy
W stajence w Betlejem
Akt na tle draperii


Namalował m.in. Cmentarz, Śpiąca, Triumf złego, Krajobraz, Dom nocą (1903), Ruiny zamku w Ciechanowie (1908), Będzin. Zamek i synagoga (1908), Ruiny zamku w Chęcinach (1908), Ruiny zamku w Bochotnicy (1911), W stajence w Betlejem (1913) - też wydane na pocztówce, Akt na tle draperii (1921). Malował także pocztówki, m.in. Grunwald (seria 4 pocztówek, w tym jedna podwójna), Zwiastun wojny, Dworek "Pod Lipkami", świąteczne, patriotyczne. Był autorem nalepek Towarzystwa Oświaty Ludowej: 1. inicjały towarzystwa na tle Wawelu; 2. Polak w stroju narodowym i sztandarem z białym orłem. Jego rysunki znalazły się w monumentalnej pracy Jana Sas Zubrzyckiego "Skarb architektury w Polsce" (Kraków 1909-1916). Także w publikacji "Hołd Grunwaldowi. Album pamiątkowe zebrane staraniem <Straży Polskiej>" (Kraków 1910) wykorzystano widok pola bitwy pod Grunwaldem "z krajobrazu wykonanego przez W. Betleya".


Prowadził wykłady na temat Grunwaldu m.in. na Uniwersytecie Ludowym im. Adama Mickiewicza w Krakowie. Napisał m.in.: Z "Pieskowej Skały" pod Grunwald. Fantazja na tle historycznem, z własnymi ilustracjami ("Wędrowiec" nr 27 z 19 czerwca/2 lipca 1911 r.); Z pól Grunwaldu ("Goniec Częstochowski" nr 15 z 15 lipca 1910 r.).

Ilustracje do tekstu w "Wędrowcu"

Jego syn Jan (1908-1980) był także malarzem.


ilustracje ze stron: artinfo.pl, desa.pl, nautilus-art.pl, photoblog.pl, wb.miech.pl, pinterest.se, Allegro