Żołnierze Niepodległej (IV)

Po pułkowniku Janie Władysławie Nelkenie (pośmiertnie gen. bryg.) następny zapomniany żołnierz, który nie znalazł miejsca na pomniku katyńskim w Konstancinie. 

Władysław Wojtkiewicz był synem Michała, pułkownika armii carskiej. Urodził się 26 listopada 1883 r. w Wilnie. W latach 1904–1914 pełnił zawodową służbę wojskową w armii carskiej. W 1909 r., w stopniu porucznika, służył w 105 Orenburskim Pułku Piechoty 27 DP w Wilnie. W 1914 r. dostał się do niewoli niemieckiej i przebywał w niej do końca I wojny światowej. 

Władysław Wojtkiewicz w armii carskiej.
Zdjęcie za: ria1914.info

W 1919 r. został przyjęty do Wojska Polskiego i przydzielony do Wileńskiego Pułku Strzelców (od 1922 r. 85 Pułk Strzelców Wileńskich). W szeregach tego pułku, jako dowódca II batalionu, walczył na wojnie z bolszewikami. 15 lipca 1920 r. został awansowany do stopnia majora. Pełnił służbę w: Baonie Wartowniczym Nr 9, 79 pułku piechoty w Słonimiu, jako komendant Szkoły Podchorążych Okręgu Korpusu Nr IX, 84 pułku piechoty w Pińsku. 

Płk Władysław Wojtkiewicz, ok.1927 r.
Zdjęcie za: Narodowe Archiwum Cyfrowe

W lipcu 1922 r. został przeniesiony na stanowisko zastępcy dowódcy 81 pułk piechoty w Grodnie. W latach 1923-1924 pełnił obowiązki dowódcy, a później został zatwierdzony na stanowisku dowódcy 81 pp (od 1933 r. Pułk Strzelców Grodzieńskich im. Króla Stefana Batorego). 3 maja 1926 r. został awansowany na stopień pułkownika. W marcu 1929 r. zdał dowództwo jednostki ppłk. dypl. Stanisławowi Maczkowi i objął obowiązki członka Oficerskiego Trybunału Orzekającego. 30 listopada 1933 r. został przeniesiony w stan spoczynku.

Msza św. polowa, ok. 1928 r.
Płk Władysław Wojtkiewicz klęczy trzeci od prawej.
Zdjęcie za: Narodowe Archiwum Cyfrowe

W czasie kampanii wrześniowej 1939 r. dostał się do sowieckiej niewoli. Przebywał w obozie w Starobielsku. Wiosną 1940 r. został zamordowany w Charkowie i pogrzebany w Piatichatkach. Od 17 czerwca 2000 r. spoczywa na Cmentarzu Ofiar Totalitaryzmu w Charkowie. Postanowieniem nr 112-48-07 Prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego z 5 października 2007 r. został awansowany pośmiertnie do stopnia generała brygady. 

Pułkownik Władysław Wojtkiewicz pod koniec lat trzydziestych XX w. zamieszkał w Skolimowie, róg ulicy Wojewódzkiej i Oborskiej w willi "Józefina". 

***

Jego brat Michał ur. 22 maja 1887 r. był inżynierem wojskowym i służył też w 105 Orenburskim Pułku Piechoty. W czasie I wojny światowej służył w lotnictwie. Pozostał w Rosji. Aresztowany w kwietniu 1938 r. został rozstrzelany w lutym 1939 r. (za udział w organizacji kontrrewolucyjnej). Zrehabilitowany w 1957 r.

Michał Wojtkiewicz.
Zdjęcie za: ria1914.info

Żołnierze Niepodległej (III)

Jan Władysław Nelken (ps. Otto, Marek, Tytus) urodził się 16 marca 1878 r. w Skomoroszkach, w guberni kijowskiej. Był synem dyrektora cukrowni Edwarda Nelkena (1850–1930) i Eugenii z domu Felsz (1854–1909). W 1896 r. rozpoczął studia na Wydziale Lekarskim Cesarskiego Uniwersytetu Warszawskiego. Tu wstąpił do studenckiego koła socjalistycznego. Wydalony z uczelni i z Warszawy za działalność socjalistyczną (m.in. za udział w nielegalnych manifestacjach), wyjechał do Kazania, gdzie w 1902 r. otrzymał dyplom lekarski. 

Jan Nelken, 1911 r.

Po powrocie do Warszawy rozpoczął praktykę psychiatryczną (Szpitalu Psychiatrycznym w Tworkach) i działalność polityczną w Polskiej Partii Socjalistycznej. Od 1904 r. należał do kierownictwa Warszawskiego Okręgowego Komitetu Robotniczego. Był współorganizatorem VII i uczestnikiem VIII, IX Zjazdu PPS i III Rady Partyjnej. Był więziony w X Pawilonie Cytadeli Warszawskiej. W listopadzie 1906 r. został członkiem PPS‑Lewicy. Zagrożony aresztowaniem wyjechał do Krakowa. Pracował tu jako lekarz. W czasie I wojny światowej służył w Cesarskiej i Królewskiej Armii jako lekarz Szpitala Garnizonowego we Lwowie. W latach 1919–1934 pełnił służbę sanitarną w Wojsku Polskim. Został awansowany do stopnia pułkownika w 1927 r. 

Jan Nelken, 1926 r. Zdjęcie za: wikipedia.pl

Po zakończeniu zawodowej służby wojskowej w 1934 r. pracował w cywilnej służbie zdrowia. Był członkiem Zarządu Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego i redaktorem "Rocznika Psychiatrycznego". 24 sierpnia 1939 r. ochotniczo zgłosił się do pełnienia czynnej służby wojskowej i został wyznaczony na poprzednio zajmowane stanowisko kierownika naukowego Oddziału Psychiatrycznego Szpitala Ujazdowskiego. Na bazie tego szpitala sformowano Szpital Wojenny nr 104, który 6 września został ewakuowany w kierunku Brześcia nad Bugiem, a następnie do Trembowli. Po 17 września szpital przejęli żołnierze Armii Czerwonej, a personel szpitala został uwięziony przez funkcjonariuszy NKWD. Wiosną 1940 r. Nelken został zamordowany w Katyniu. Postanowieniem nr 12‑48‑07 Prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego z 5 października 2007 r. pośmiertnie został mianowany na stopień generała brygady.

Jego druga żona Irena i ich córka Anna zginęły w 1944 r. w powstaniu warszawskim. 

Willa Jana i Ireny Nelkenów

W 1932 r., w Konstancinie na parceli nr 103 (ul. Uzdrowiskowa, d. Królewska 5), Nelken rozpoczął budowę własnego domu. Został on oddany do użytku w maju 1933 r. i prawdopodobnie nosił imię "Anna". Autorami projektu byli architekci Helena i Szymon Syrkus. Dom przetrwał do dnia dzisiejszego.